Lezingen door Leo Lucassen en Cor Smit
In het kader van de tentoonstelling ‘Met Andere Ogen’ in het RAP verzorgden de historici Leo Lucassen en Cor Smit op 26 mei twee lezingen.

Cor Smit, auteur van onder andere: ‘Van heinde en verre. Nieuwe Leidenaren door de eeuwen heen’, gaf een overzicht van de talloze sporen die nieuwkomers vanaf de middeleeuwen (en in feite vanaf de vroegste tijd) in Leiden hebben achtergelaten. Gedenkstenen herinneren ons letterlijk aan het verleden, maar ook in bouwstijlen of aan de herkomst van bouwmaterialen uit andere landen lezen we vreemde invloeden af. Op talloze andere terreinen is de buitenlandse herkomst te zien, bijvoorbeeld in nieuwe voedselgewoontes of de introductie van nieuwe technieken of van nieuwe stoffen in de textielindustrie. Ze hebben de cultuur verrijkt en de welvaart verhoogd. In het Leidse dialect klinkt de zangerigheid van het Waals door, zoals de betekenis van sommige woorden tot met name die taal terug is te voeren.

Leo Lucassen, met Gerard van der Harst auteur van het boek ‘Nieuw in Leiden, plaats en betekenis van vreemdelingen in een Hollandse stad (1918-1955)’ wees erop dat de toestroom van vreemdelingen in het verleden in feite noodzakelijk was voor het voortbestaan van stad en industrie omdat de meeste steden een geboortetekort hadden. Zonder een voortdurende stroom nieuwkomers zouden ze zijn ontvolkt en zouden de industrieën teloor zijn gegaan. Het is een stad dus eigen dat er voortdurend vreemdelingen binnen komen die dan ook invloed hebben op de stedelijke cultuur.
Hij nam enige veel voorkomende vooroordelen weg, zoals de veronderstelde rust en stabiliteit in Europa of zelfs op mondiaal niveau gedurende de afgelopen eeuwen. Talloze mensen waren in het verleden op de vlucht voor (godsdienst)oorlogen of anderszins op zoek naar betere omstandigheden. Een sterk voorbeeld is de samenstelling van de Leidse bevolking in de zeventiende eeuw. Vijfenvijftig procent van de Leidse bevolking was toentertijd in het buitenland geboren.
Een ander veel voorkomend vooroordeel dat de historicus wegnam was dat immigranten in het verleden welvarend en veel opleiding hadden en dat dat bij de huidige nieuwkomers niet het geval is. Hij wees op de talloze ongeschoolde nieuwkomers en marskramers in het verleden en de talloze hoger opgeleiden die tegenwoordig ook deel uitmaken van de Leidse bevolking.

Tijdens de geanimeerde discussie met het publiek uit de zaal werd wel duidelijk hoe relatief begrippen als allochtoon en autochtoon zijn en hoe veelkleurig het verleden van menig ‘oer-Hollandse’ burger.